ምሳሌኣዊ ዛንታታት

Saturday, April 30th, 2016

Lampedusa Tragedy<br/><br/> <p>On 3 October 2013, a boat carrying refugees from Libya to Italy sank off the Italian island of Lampedusa. Many of the migrants were originally from Eritrea, Somalia and Ghana. It was reported that the confirmed death toll was more than 360 people.</p>

መእተዊ

ምሳሌኣዊ ዛንታ (allegory)፡ ብሓፈሻ ሓደ ክፋል ብውስጠዘ (metaphor) ዝፍለጡ ዛንታታት'ዩ። እዚ ኣገባብ ስነ-ጽሑፍ፡ ንሓደ መልእኽቲ ብኻልእ ምስልታት ሸፊንካ፡ ወይ ኣብ ውሽጢ ካልእ መልእኽቲ ኣቲዩ ብሕቡእ ዝመሓላለፍ'ዩ። እዚ ኣገባብ ኣብ ምምሃር ስነ-ሞራላዊ መልእኽትታት ዕዙዝ ተራ ኣለዎ። ሰባት ብባህሪኦም ነቲ ቅኑዕ መገዲ ኣብኡ 'ከሎ ካብ እትገልጸሎም፡ ዝያዳ ብምሳሌኣዊ ኣገባብ ምስ ካልእ ዛንታታት ኣተሓሒዝካ ክትሕብሮም ዝያዳ ባህ ይብሎምን ይርድኦምን'ዩ። እቲ ክመሓላለፍ እተደልየ መልእኽቲ'ውን፡ ብመገዲ ምሳሌኣዊ ዛንታ ምስ ዝንገር ዝያዳ ኣድማዒ ይኸውን። ስለዚ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ዝተወሃቡ ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ምሳሌኣዊ ዛንታታት፡ ኣብዚ መኣዲ-ጽሑፍ በብእዋኑ ክኣትዉ'ዮም።

ኣርእስቲ ምሳሌኣዊ ዛንታታት

  1. ደወል'ታ ድሙ

  2. ውግእ ኣራዊት መሮርን ኣዕዋፍ ሰማይን

  3. ሽማግለ ሰብኣይ፡ ኣድግን ኰረሻ ጽዕነትን

  4. ንግስቲ ዑፍ (ፒኮክ) ኣብ ልዕሊ ኣዕዋፍ ክትነግስ ተመሪጻ

  5. ፔሪኣንደር

  6. ወኻርያን ወይኒን

  7. ፍርዲ ሚዳስ

  8. ኦዲስየስን ሲሪኒስን

  9. ሴፍ ዳሞክሊስ

  10. ሲሲፈስ

  11. ፍትሒ

  12. ቀውዒ

  13. ፍቕሪ

  14. ኩርዅረ ኣኪሌስ

  15. መዘዝ ስቕታ

  16. ብጭር

  17. ዕምሮም ትሕጸር

  18. ቩልካን

  19. ንቕሓት ኣህባይ

ደወል'ታ ድሙ

"ሓደ ከይበልካ ክልተ የሎን!"

ቅድሚ ነዊሕ እዋን፡ ኣናጹ ነታ ቀንዲ ጸላኢቶም ዝኾነት ድሙ፡ ብኸመይ ሜላ ክዕወቱላ ከም ዝኽእሉ ክመኽሩ፡ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣካየዱ። ገለ'ዚ፡ ገለ ከኣ'ቲ በሉ። ኣብ መወዳእታ ግና፡ ሓደ ንእሽቶ ኣንጭዋ ብድድ ኢሉ፡ ነቲ ኩነት ክብድህዩ ኢሉ ዝኣመነሉ መደብ ክገልጽ ምዃኑ ሓበረ። "ኩልኹም ከም እተፈልጡዎ፡" በለ፡ "እቲ ኣውራ ሓደጋ፡ ጸላኢና በቲ ከይስን መታለልን ዝኾነ ኣካይዳ ትቐርበና ምዃና'ዩ። ደጊም ኣባና ገጻ ትቐርብ ምህላዋ ዘርኢ ምልክት እንተ ንረክብ፡ ብቐሊሉ ካባኣ ክነምልጥ ንኽእል ኢና። ስለዚ ኣብ ቀጢን ጨርቂ እተኣስረ ንእሽቶ ደወል፡ ኣብ ክስዳ'ታ ድሙ ጠልጠል ክብል ይእምም ኣሎኹ። በዚ ኣገባብ'ውን፡ ወርትግ'ታ ድሙ ኣበየናይ ቦታ ከም ዘላ ስለ ንፈልጥ፡ ገና ኣብ ጎረባብቲ 'ከላ፡ ብቐሊሉ ካብ'ቲ ስፍራ ክንእለ ኢና።"

እቲ ሜላ ብልዑል ናእዳ ተቐባልነት ረኸበ፣ ይኹንምበር ኣብዚ እዋን፡ ሓደ ሽማግለ ኣንጭዋ ተንሲኦም ከምዚ በሉ፡ "ኩሉ ሰናይ ነይሩ፣ ግና መን'ታ ድሙ ደወል ይእሰረላ፧" ኩሎም'ቶም ኣናጹ ተጠማሚቶም ስቕ በሉ። ሻቡ'ቶም ሽማግለ ኣንጭዋ ከምዚ በሉ፡ "ብርግጽ ክትግብሮ ዘይከኣል ፍታሕ ክትእምም ቀሊል'ዩ።"

- ካብ ዛንታታት ኤዞፕ

- ብመኣ

ውግእ ኣራዊት መሮርን ኣዕዋፍ ሰማይን

"ተባዕ ኣይሞተ፡ ፈራሕ ኣይሞተ፡ ላንጋላንጋ ሞተ።"

ኣዕዋፍ ሰማይ ኣንጻር ኣራዊት መሮር ኲናት የካይዳ ነበራ። ኣብቲ ውግእ ኣየናይ ወገን ይዕወት፡ ወይ ይሰዓር ምግማቱ ኣጸጋሚ ነበረ። መንካዕ ዕጫኡ ምስቶም ስዑራት ከይኸውን ስለ ዝሰግአ፡ መላሊሱ ምስቲ ይዕወት'ዩ ዝበሎ ወገን ይገማጠል ነበረ። ኣማሲዩ ሰላም ምስ ነገሰ፡ እተን ኣዕዋፍን እቶም ኣራዊትን፡ መንካዕ ከዳዕ ምንባሩ ኣስተብሃሉ። መንካዕ ጆራቕ ገበነይና ምንባሩ ምስ እተረጋገጸ ከኣ፡ ምእንቲ ካብ ብርሃን ዘበለ ክሃድም፡ ኣብ ትሕቲ ጸልማት ተሓብአ።

*ምስ ክልቴኦም ተጻባኣቲ ክውግን ዝህቅን፡ ብኽልቴኦም ብውርደት ክንጸግ'ዩ። ኣብ ውግእ ካብ እትሰዓርሲ፡ ጸላኢ ዘይምፍጣር ይበልጽ።

ካብ ዛንታታት ኤዞፕ

- ብመኣ

ሽማግለ ሰብኣይ፡ ኣድግን ኰረሻ ጽዕነትን

"'ዝቐደመ'ኳ ኣድገይ ኣጥፊኡለይ ኣሎ፣' በለ ሰብኣይ።"

ሓደ ፈራሕ ሽማግለ ሰብኣይ፡ ኣድጎም ንመጋሓጫ እናኾብኮቡ ይኸዱ ነበሩ። ሃንደበት ጸላኢ ኣብኦም ገጹ ክመጽእ ምስ ተዓዘቡ፡ ብስምባደ ራዕራዕ በሉ። ንሶም ምእንቲ ከይተሓዙ፡ ነቲ ኣድጊ ክጎዪይ ተማሕጸኑዎ። እቲ ኣድጊ ግና ተገቲሩ፡ ነቶም ሽማግለ ሰብኣይ፡ ከምዚ ብምባል ሓተቶም፡ "እስከ በሉ ንገሩኒ፡ እቲ ዝዕወት ኣብ ክንዲ ሓደ፡ ክልተ ኰርሻ ጽዕነት ይጽዕነኒ'ዶ ትብሉ፧" እቶም ሽማግለ ሰብኣይ፡ "ኣይመስለንን፣ ኣይፋል!” ብምባል መለሱ። "በሉ መርትዖይ ሂበ'ሎኹ፣" ብምባል'ቲ ኣድጊ ደምደመ። "ወርትግ ሓደ ኰረሻ ጽዕነት ካብ እተጸዓንኩስ፡ መንነት'ቲ ጎይታ እንታይ ክዓብሰለይ'ዩ፧"

- ካብ ዛንታታት ኤዞፕ

*ስርዓት እንተ ተቐያየረ፡ ግና ስማዊ ጥራይ እንተኾነስ፡ ነቲ ውጹዕ ህዝቢ እንታይ ክዓብሰሉ'ዩ።

- ብመኣ

ንግስቲ ዑፍ (ፒኮክ) ኣብ ልዕሊ ኣዕዋፍ ክትነግስ ተመሪጻ

ሓደ እዋን፡ ገለ ኣዕዋፍ፡ "መን እንተ መርሓና ይሓይሽ፧" ብምባል ክዝትዩ ተኣከቡ። ንግስቲ ዑፍ፡ ነተን ካልኦት ኣዕዋፍ ከምዚ በለተን፡ "እቲ ንግስነት ንኣይ ይግባእ። ኣነ ኣመና ጽብቕትን ክንዲ ዑፍ ዝኣኸልኩን'የ።" ኩለን ኣዕዋፍ በዚ ዓጊበን ከብቕዓ፡ ኳኽ ግና ተቓውሞኡ ከስምዕ፡ ደፋፊኡ ኣብ ማእከሎም ኣተወ። "ሕራይ በሊ፡ እንተ ነጊስክስ፡ ንስሪ ምስ ዘጥቅዓና ከመይ ክንገብር ኢና፧ ካብቲ ሕሱም መጥቃዕቱ ክተድሕንና እኹል ዓቕሚ'ዶ'ሎ'ኪ፧"

*ግዳማዊ ተርእዮ (ማኒፌስቶ) ዝጸበቐ እንተ ጸበቐ፡ ብዘይ ብቑዕ ሓይልን ክእለትን ፍረ የብሉን።

- ካብ ዛንታታት ኤዞፕ

- ብመኣ

ፔሪኣንደር

“ካብ ሰባ እትነውሕ መሸላሲ፡ ወይ ንዑፍ፡ ወይ ንወንጭፍ!”

ኬፕሴሎስ፡ ኣብ 7ይ ዘመን ቅ.ል.ክ፡ እቲ ፈላማይ ዕሉል ኣምባገነን መራሒ ግዝኣት ቆረንቶስ ነበረ። ንሱ ሰላሳ ዓመት ብምልኪ ምስ ገዝአ ሞተ። ብድሕሪኡ ወዱ ፔሪኣንደር ኣብ ስልጣን ደየበ። ኣብ ፈለማ ፔሪኣንደር ከም ኣቦኡ ጨካን ኣይነበረን። ኣብቲ እዋን ትራስቢለስ ጨቋኒ ገዛኢ ግዝኣት ሚሌተስ ነበረ። ፔሪኣንደር ምእንቲ ብኸመይ ኣገባብ ብዝበለጸን ብዘይ ጸገምን ግዝኣቱ ክቖጻጸር ከም ዝኽእል ክፈልጥ፡ ወግዓዊ ልኡኽ ሰዲዱ ንትራስቢለስ ሓተቶ።

ትራስቢለስ ንልኡኽ ፔሪኣንደር ካብቲ ከተማ ወጻኢ ሒዙዎ ብምኻድ፡ ኣብ ውሽጢ ማእከል ሕርሻ ሒዙዎ ኣተወ። ኣብ ማእከል'ቲ ግራት ስርናይ ኣብ ዝስጉመሉ'ውን፡ ደጋጊሙ ስለምንታይ እቲ ልኡኽ ካብ ኬፕሴሎስ ከም ዝመጸ እናሓተተ፡ ክሳዕ'ቲ ዝበለጸን ዝሃብተመን ኣእኻል ፈጺሙ ዝበርስ፡ ብዘይ ምቑራጽ ነቲ ዘዝነወሐን ዘዝሰብሐን እኽሊ ሸዊት ቆሪጹ ይጉሕፎ ነበረ። ካብኡ መገዱ ብምቕጻል፡ ዝኾነ ይኹን ቃል ምኽሪ ከይተዛረበ፡ ነቲ ልኡኽ ንሃገሩ ክምለስ ሰደዶ።

እቲ ልኡኽ ንግዝኣት ኬፕሎስ ምስ እተመልሰ፡ ፔሪኣንደር ነቲ ሒዙዎ ዝመጸ ምኽሪ ክሰምዕ ደለየ። ይኹንምበር እቲ ሰብኣይ ዝኾነ ይኹን ምኽሪ ትራስቢለስ ከም ዘይሃቦ ገለጸ። እቲ ልኡኽ ወሲኹ፡ እቲ ክበጽሖ ኢሉ ዝኸዶ ሰብ ስጊንጥርን ገዛእ ሕርሻኡ ብኢዱ ዘብርስ ዕቡድን ምዃኑ ገለጸሉ። ነቲ ትራስቢለስ ዝገበሮ ግብር'ውን ብዝርዝር ንፔሪኣንደር ሓበሮ።

እንተኾነ ግን ፔሪኣንደር ነቲ ፍጻመ ብግቡእ ተገንዘቦ። ኩሎም'ቶም ኣብ ግዝኣቱ ዝርከቡ ኣዝዮም ተሰማዕነት ዘለዎምን ብግብሮም ብሉጻት ዝኾኑን ሰባት ክቕንጽሎም ከም ዘለዎ ምኽሪ ከም ዝሃቦ ፈለጠ። ካብዚ ተበጊሱ'ውን ንዜጋታቱ ብሕማቕ ከሳቕዮም ጀመረ። ካብ ኣቦኡ ኬፕሴሎስ ዝገደደ ደመ-ጽሙእ ኣምባገነን'ውን ኮነ።

- ሄሮዶቱስ፡ ሂስቶሪ

*እዚ ኣብ ግዜና፡ እከይ ግብሪ ኣምባገነናት ኣብ ቦታኡ 'ከሎ፡ 'ቶል ፖፒ ሲንድሮም' ተባሂሉ'ውን ይፍለጥ'ዩ። ንሱ ከኣ ኣብ ሓደ ሕብረተ-ሰብ ነቶም ልዕሊ ብጾቶም ብኽእለቶምን ሃብቶምን ዓብሊሎም ዝወጹ ሰባት፣ ብምጽላእ፡ ብምንሻው፡ ብኣሉታ ብምንቃፍ፡ ብምንጻል፡ ብምጥቃዕ፡ ብምድኻም፡ ወዘተ ይግለጽ።

- ብመኣ

ወኻርያን ወይኒን

ሓደ ዋዒ ሓጋይ'ዩ። ወኻርያ ኣብ ማእከል ኣግራብ ፍረታት ሸናዕ ትብል ነበረት። ኣብ ልዕሊ ተኽሊ ወይኒ ብላዕላዋይ ሸነኹ ጥማር ብሱል ወይኒ ጠልጠል ኢሉ ርኣየት። "እዚ ድኣ ዘይጽምአይ ዘርውየሉ እንዲዩ፣" በለት። ድሕሪት ገጻ ሒደት ስጉምቲ ድሕሪ ምስጓም፡ ብጉያ ዘሊላ ነቲ ወይኒ ክተውርዶ ፈተነት፡ ግና ሰሓተቶ። ከም ብሓድሽ ድሕሪት ገጻ ብምምላስ፡ ብዝያዳ ቅልጣፈ ጎያ ዘለለት። ሕጂ'ውን ሰሓተቶ። መመሊሳ ክሳዕ ረብሪባ እትገድፎ ዘለለት። ሻቡ ርእሳ ኣልዒላ ብንዕቐት ቅድሚት ገጻ እናሰጎመት፡ ከምዚ በለት፡ "እቲ ወይኒ መጺጽ ምዃኑ ብልቢ እምሕል።"

ነቲ ዘይትረኸቦ ክትንዕቖ ቀሊል'ዩ።

ካብ ዛንታታት ኤዞፕ

- ብመኣ

ፍርዲ ሚዳስ

ኣብ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታት ግሪኽ፡ ፓን ብኣማልኽቲ ጓሶትን መጓሰን ይፍለጥ። ኣፖሎ ከኣ፡ ብኣማልኽቲ ሙዚቃ፡ ሓቅን ትንቢትን፡ ፈውሲ፡ ጸሓይን ብርሃንን፡ ፌራ፡ ስነ-ግጥምን ካልእን ይፍለጥ።

ፓን ምስ ግዜ ብጸወታ ሸምብቆ ልዑል ምልከት ኣሕደረ። ስለዚ'ውን ነቲ ኣማልኽቲ ሙዚቃ ዝዀነ ኣፖሎ ክወዳደሮ ቁሩብ ምዃኑ ሓበረ። እቲ ኣምላኽቲ ጸሓይ፡ ከም መጠን ብሉጽ ተጻዋታይ ሙዚቃ፡ ፈተነ'ቲ ኣማልኽቲ ሃገረ-ሰብ ከንቱ ምዃኑ ከርኢ፡ ነቲ ዕድመ ተቐበሎ። ካብቲ ኵርባታት ብዕድመን ጥበብን ዝዓብዪ የልቦን ብምባል፡ ዳኛ ክኾኖም ንትምሎስ ኣማልኽቲ እምባታት ሓረዩዎ። ትምሎስ ቦትኡ ገዲፉ ክንቀሳቐስ ስለ ዘይኽእል፡ ነፍስወከፎም ደገፍቶም ከም እኒ ኦሪድስን ድራይድን፡ ፋኡንስ፡ ሳታየርስን ሴንታሩስን ኣስዒቦም ኣብቲ ቦታ ገጾም ኣምርሑ።

ካብ መንጎ ኣምለኽቲ ፓን፡ ሚዳስ እተባህለ ዘደንጹ ዛንታ ዝነበሮ ንጉስ ነበረ። ሓደ እዋን ብዓል ብዙሕ ሃብቲ ንጉስ 'ከሎ፡ ምስ ዳዮናሲየስ ኣማልኽቲ ወይኒ ክተዓራረኽ ዕድል ረኸበ። ኣብቲ ግዜ'ቲ እንታይ ዓይነት ብሉጽ ህያብ ክወሃብ ከም ዝደሊ ምስ ተሓተተ፡ ዝተንከፎ ዘበለ ኣብ ወርቂ ክቕየር ለመነ። ዳዮናሲየስ ነዚ ልቦና ዝጎደሎ ልማኖ ምስ ሰምዐ ፍሽኽ በለ፣ ግና ድሌቱ ኣይኸልኦን። ንጉስ ሚዳስ ምስጢር'ቲ ፍሽኽታ ክፍለጥ ልዕሊ ክልተ መዓልቲ ኣይወሰደሉን። ነቲ ኣማልኽቲ'ውን ነቲ መርገም ዝዀነ ህያብ ከልግሰሉ ብጽኑዕ ለመኖ። ኵሉ ዝተንከፎ ንብረት ሓጐስ ከልኦ። ቤተ-መንግስቱ ጣዕሚ ዘይብሉ ብብጫ ዕምባባ እተዳለወ ጎጎ መዓር መሰለ። ኣብ መናፈሲ ስፍርኡ ትንፋስ ዘይብሉ ወርቂ ኣግራብ ተዓኒዱ ደው በለ። እቲ እተቐረበ ምግቢ ኣብ ዘይብላዕ ሃብቲ ተለወጠ። እቲ ንጉስ ብጥሜት ክመውት ምዃኑ፡ እቲ ወርቂ'ውን ንህይወትን ነቲ መሬት እትህቦ ብሉጽ ሽሻያን ክትክእ ከም ዘይኽእል ፈለጠ። ዳዮናሲዮስ ለዊሁ ነቲ መርገም ኣልገሰሉ። ይኹንምበር ድሕር'ታ መዓልቲ፡ ንጉስ ሚዳስ ኣዚዩ ወርቂ ዝብሃል ስለ ዝጸልአ፡ ካብ ምቾት ርሒቑ ኣብ መሮርን ሜዳን ክነብር መረጸ። ኣብዚ'ውን ካብ ዘይልሙድ ተርእዮታት ግና ክሃድም ኣይኸኣለን።

ትምሎስ፡ እቲ ውድድር ክጅመር ምስ ሓበረ፡ ፓን ሸምብቆኡ ሒዙ ብድድ በለ። ሸምብቆኡ ብፍሉይ ስምዒት ክነፍሕ ጀመረ። በቲ ጥዑም ቅኒት ተሳሒቦም፡ ዕስለ ምጹጹላይ ከምዛ ብህጹጽ እተጸውዑ፡ ካብቲ ዝነበሩዎ በርደግ ብምባል ተኣከቡ። ኣዕዋፍ'ውን ተር ኢሎም ብምስራዕ ብሓባር ነጠሩ። ኣእዋም ብሓጐስ ኣብዝን ኣብትን እናተወዛወዙ ሳዕስዑ። ኣማልኽቲ መሮር'ውን እናተጠማመቱ ብታሕጓስ ሰሓቑ። ነቲ ጨጓር እዝኖም ካብዚ ዝጥዕም ሙዚቃ ኣይነበረን።

ትምሎስ ግና ኣፖሎስ ክጅምር ጉምብሕ ብምባል ምልክት ሃቦ። እቲ ኣማልኽቲ ጸሓይ ወርቃዊ ክራሩ ብኢዱ ሒዙ ብድድ በለ። ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ፡ ከምዛ ማይ ዝናብ ካብ ልዕሊ ኣቑጽልቲ ንምድሪ ገጹ ዝፈስስ፡ ካብቲ ዘንጸባርቕ ጸጉሩ ጩራ ብርሃን ይወናጨፍ ነበረ። ሕብሪ'ቲ እተኸደኖ ካባ ጁኽ ኰይኑ፡ ግርማ'ታ ጸሓይ ከይርአ ከዊሉ ዝሓዘ ደበና ይመስል ነበረ። ነቲ ስልኪ ክራር በ'ጻብዕቱ ምስ ተንከፈ፡ ዓለም ብዓለሙ ብሕጕስ መንፈስ ብስቕታ ተዋሕጠ። ንሱ ሙዚቃ ኣብ ዝጻወተሉ ኣእዋም ሓለሙ። ፋኡንስን ሳታይርስን ከይተረፉ ስቕ በሉ። እቶም ኣራዊት መሮር፡ በቲ ነእምሮኦም እተቖጻጸረ ጽባቐ ብርሃን ስለ እተሳሕቡ፡ ተዀርምዮም ዓይኖም ሰምሰም የብሉ ነበሩ። ከምዚ ዝበለ ሙዚቃ ከቋርጽ ማለት፡ ከምቲ ነቦኻን ነዴኻን ንሓዋሩ ምስንባት ነበረ።

ኵሎም ብሓባራዊ ስምምዕ ኣብ ትሕቲ እግሪ ኣፖሎ ወደቑ። ትምሎስ'ውን ዓወት ንዕኡ ሃቦ። ሓደ ፍጡር ጥራይ ግና፡ ነዚ ብይን ተቓወመ።

ሚዳስ፡ ኣፖሎስ ጐይታ ሙዚቃ'ዩ ኢሉ ክቕበል ኣይተወሓጠሉን። ምናልባት ኣነጸባራቒ ምስሊ'ቲ ኣማልኽቲ፡ ኣዒንቱ ጽቡቕ ከይርኢ ደጒሑዎ፡ እዚ ከኣ ኣብቲ ዓመታት ዕሽነቱ መሊሱዎ ይኸውን። ንዕኡ ካብ ወርቃዊ ክራር ጥዑም ሙዚቃ ክወጽእ ማለት ዘበት'ዩ!

ኣፖሎ ግና ከምዚ ዝኣመሰለ ድንዙዝ ኣእዛን ከይቀጽዖ ክሓልፍ ኣይደለየን። ቃል ምስ እተዛረበ'ውን፡ ነዊሕ፡ በሊሕ፡ ጨጓርን ኣብዝን ኣብትን ዝጠዋወን (ከም ቀጢንን ቀልጢፉ ዝዓብን ገረብ ቆጽሊ) መሰስ ኢሉ ወጸ። እዚ ንሙዚቀኛታት ዘበሉ ንጹር መጠንቀቕታ ነበረ። እነሀ ሚዳስ ፍጡር ኵሉ ክርእዮ ዝኽእል ኣእዛን ኣድጊ ኣውጽአ!

ነዊሕ እዋን እዚ'ዩ ኢልካ ክትግምቶ ብዘይ እትኽእል ጥበብ፡ ነዚ ስጊንጥር ዝኾነ ተርእዮ ክሓብኦ ከኣለ። ይኹንምበር ካብቶም ኣገልገልቱ ሓደ ነቲ ምስጢር በጽሖ። ነዊሕ ግዜ በይኑ ዓቚሩዎ ክጸንሕ ግና ኣዚዩ ከበዶ። በዚ መሰረት ነቲ ሸኽም ካብ ኣእምሮኡ ከፋኵስ ወሰነ። ኣብ ሓደ ሸኻ ዘለዎ ስፍራ ብምኻድ፡ ሒደት ሓጸርቲ ሳዕሪ ሰቕሲቑ ምስ ሓመዱ በንቘሶ። ነቲ ስጊንጥር ዝዀነ ተርእዮ፡ ኣብ ትሕቲኡ ሕሹኽ ድሕር ምባል ኣስተንፊሱ፡ መሊሱ ነቲ ሳዕሪ ከደኖ። ኣይደንጎየን ኣብቲ ምድሪ ስየታት በቘለ። ነቶም ኣብ ጥቓኦም ዝርከቡ ሳዕርታት ከኣ ሕሹኽ በሉዎም። ዓመት መጸ'ውን፡ መመሊሶም ኣብ ዝበቝሉሉ፡ ነንሕድሕዶም ሕሽኽሹኽ ምባል ኣየቋረጹን። ንፋስ ትንክፍ ምስ ዘብሎም ከኣ፡ ክሳዕ'ዛ ሎሚ፡ "ሚዳስ ኣእዛን ኣድጊ ኣለዎ፣ ኦይ፡ ኡስ፡ ኡስ፣" ብምባል ሕሹኽሹኽ እናበሉ ይስሕቑ።

ምንጪ፥ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታት ግሪኽ

- ብመኣ

ኦዲስየስን ሲሪኒስን

ኣብ ጥንታዊ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታታት ግሪኽ፡ ኦዲስየስ፥ ዉሩይ በሊሕ ወትሃደራዊ መራሒ ከም ዝነበረ ይፍለጥ። ንጉስ ግዝኣት ኢታካ ከኣ ነበረ። ኦዲስየስ ኣብ ዓወት ከተማ ትሮይ ዓብዪ ግደ ከም ዝነበሮ'ውን ይዝንቶ።

ሓደ እዋን ኦዲስየስን ሰዓብቱን መሬት ከይርኣዩ ነዊሕ መዓልታት ኣብ ባሕሪ ብመርከብ ይጓዓዙ ነበሩ። ነዊሕ ከይጸንሑ እቶም ኣብ ልዕሊ'ታ መርከብ ዝነበሩ ሰባት ጋሻ ዝኾነ ድምጺ በ'እዛኖም ክሰምዑ ጀመሩ። እቲ ድምጺ ኣብ ልቦም ኣቲዩ'ውን ብሓጎስ እናሰራሰረ ከንብዖም ደለየ። ኦዲስየስ፡ እተን እታ ኪርኪ እተባህለት ፈላጥ ዘጠንቀቐቶ፡ ሲሪኒስ እተባህላ ፍጡራት ኣብ ዝርከባኦ ስፍራ ከም ዝበጽሑ ፈለጠ። ሲሪኒስ መንገብገብ ዘለወን ኣዝየን ጽቡቓት፡ ግና ጨካናት ፍጡራት ነበራ። ካብ መልክዕ ጽባቐዐን ንላዕሊ ድማ፡ ድምጸን ኣዝዩ ጥዑም ነበረ። ብሙዚቃ ተሰኒየን እናዜማ፡ መርከበኛታት ኣዳህሊለን ኣካውሕ ምስ ዝበዝሖ ደሴታት ከም ዝጓነጹ ብምግባር፡ የጥሕላኦም ነበራ።

ኪርኪ ንኦዲስየስ፡ ምእንቲ እቶም መርከበኛታት ድምጺ ሲሪኒስ ምስ ሰምዑ፡ ኣብ ባሕሪ ዘሊሎም ከይኣትዉን በተን ጨካናት ሲሪኒስ ከይቕዘፉን፡ ተቐላጢፉ ስምዒ ኣብ ኣእዛኖም ከእትው ሓቢራቶ ነበረት። ኦዲሲየስ ከምቲ ዝሓበረቶ ገበረ። ይኹን'ምበር ንገዛእ ርእሱ ነቲ ኣዝዩ ልኡምን ጥዑምን ዜማአን በ'እዛኑ ክሰምዕ ደለየ። በዚ መሰረት ዜማአን ምስ ሰምዐ፡ ምእንታን ነጢሩ ኣብተን ሲሪኒስ ዘለዋኦ ባሕሪ ከይኣትው፡ መርከበኛታቱ ኣብ ልዕሊ ዓንዲ ብገመድ ኣትሪሮም ክኣስሩዎ ኣዘዞም።

እተን ሲሪኒስ "ቅረብ ኣባና፡ ኦዲስየስ ኣታ ጅግና፣ …" እናበላ ካብ መዓር ወለላ ዝጥዕም ዜማ የዚማ ነበራ። እቶም መርከበኛታት ኣእዛኖም ብስምዒ ስለ እተዓጸወ፡ ገለ ድምጺ ከይሰምዑ፡ ኣብ ጎድኒ'ተን ሲሪኒስ ሓለፉ። ኦዲስየስ ግና በቲ ጥዑምን ልኡምን ዜማአን ኣዝዩ ስለ እተመሰጠ፡ ተኣሲሩዎ ዝነበረ ገመድ በንጢሱ፡ ኣብቲ ባሕሪ ዘሊሉ ክኣትው ደለየ። እንተኾነ ግን ሳላ ብጽኑዕ እተኣስረ ክበትኮ ኣይኸኣለን። እቶም ሰዓብቱ ንድምጺ እተን ሲሪኒስ ኰነ፡ ነቲ ፍትሑኒ ዝብል ጭደራኡ ገለ'ኳ ኣይሰምዑን። እታ መርከብ ጕዕዞኣ ኣብ እትቕጽለሉ ከኣ፡ ድምጺ'ተን ሲሪኒስ እናሃሰሰ ከደ።

ምንጪ፥ ካብ ዛንታት ሆሜር

- ብመኣ

ሴፍ ዳሞክሊስ

ዳዮናይሲየስ እተባህለ ጨካን ውልቀ-መላኺ ንጉስ ነበረ። ወዲ ዕስራን ሓሙሽተን ዓመት 'ከሎ ኣብ ስልጣን ደዪቡ። ኣብቲ ግዜ ንመበል ሰላሳን ሸሞንተን ዓመት ኣብ ስልጣን ነበረ። ንሱ ኣብታ ኣብ ሲሲሊ እትርከብ ዝሃብተመት ከተማ ሳይራኲስ ኰይኑ የመሓድር ነበረ። ኣብ ሓደ ኣዝዩ ክቡራት ነገራት ዝርከቦ ውቁብ ቤተ-መንግስቲ ከኣ ይነብር ነበረ። ትእዛዙ ዝፍጽሙ ብዙሓት ኣገልገልቲ'ውን ነይሮሞ። እዚ ንጉስ ብደገ ሕጕስ ኰይኑ ክርአ ይደሊ ነበረ።

ሓደ እዋን ዳሞክሊስ እተባህለ፡ ካብቶም ኣቀባጠርቱ ሓደ፡ ንዳዮናይሲየስ፥ መጠነ ሃብቱ፡ ዕብየት ስልጣኑ፡ ውቃበ ቤተ-መንግስቱን ኣብ ዓለም ከምኡ ሕጕስ ሰብ ክህልው ከም ዘይኽእልን ብምጥቃስ ኣወደሶ። ዳሞክሊስ ብዕብየት ስልጣን ዳዮናይሲየስ ኣዝዩ ይቀንእ ነበረ።

ዳዮናይሲየስ ነዚ ከንቱ ውዳሰ ምስ ሰምዐ ከምዚ በሎ፥ "ዳሞክሊስ፡ እዚ ዓይነት ህይወት ባህ ዝብለካ ኢኻ ትመስል'ሞ፡ እቲ ኣነ ዘሕልፎ ጣዕሚ ህይወት ምእንቲ ብግብሪ ክተስተማቕሮ ባዕልኻ ዘይትፍትኖ፧"

ዳሞክሊስ ነዚ ምስ ሰምዐ ኣመና ባህ በሎ። "ነዚ'ኳ ፍጹም ሓሊመዮ ኣይፈልጥን፣ ግና ንሓንቲ መዓልቲ'ውን ትኹን ነዚ ዓብዪ ሓጐስ እንተ ዝርእስ፡ ብድሕሪኡ ካልእ'ኳ ኣይምደለዂን።" በለ።

ዳዮናይሲየስ ንዳሞክሊስ ኣብ ልዕሊ'ቲ ኣዝዩ ጽቡቕ ኮቦርታን ብኽኢላታት እተሰለመ ብሉጽ መንጸፍን እተነጽፈሉ ወርቂ ዓራት ክድቅስ ሓበሮ። ካብ'ቲ ብብሩር ተሰሪሑ ወርቂ እተጠመዐ ከብሕታት ከኣ ክዳውንቲ ክቕይር ነገሮ። ኣዝዮም ምልኩዓት ኣጓብዝን ጎራዙትን ኣገልገልት'ውን፡ ርእሱ እናነቕነቐ ድላዩ ክእዝዞም፡ ኣብ ዙርያ ጣውላኡ ደው ኣበለሉ። ቅብኢን ብዕምባባ እተሸለመ ኣኽሊላትን ኣብኡ ነበረ። ጥዑም ጨናታት ከኣ ይተክኽ ነበረ። ኣብቲ ጣውላ ምሩጽ በብዓይነቱ ጮማ ዝኾነ ስጋታት ተቐረበ። ዳሞክሊስ ልዑል ፍስሃ ዓሰሎ።

ኣብዚ እዋን ዳዮናይሲየስ፡ ኣብቲ ሰንቀ (ቦሎፎን) ኣዝዩ ዘንጸባርቕ ሴፍ፡ ብንጽል ጸጉሪ ፈረስ ተኣሲሩ፡ ኣብ ልዕሊ ርእሲ'ዚ ሕጉስ ሰብ ጠልጠል ክብል ኣዘዘ። ብድሕር'ዚ ዳሞክሊስ ኣብቶም ኣጓብዝን ጎራዙትን ኣገልገልቱ ገጹ ኰነ፡ ኣብቲ ብፍሉይ ጽባቐ እተዳለወን ጥዑም ምግብታት ዝመልአን ጣውላ ክጥምት ኣይኸኣለን። ካብቲ እተቐረበ ምግቢ'ውን ገለ'ኳ ኣየልዓለሉን። እቲ ኣኽሊል ስሉም ዕምባታት ከኣ ቀምሲሉ ክረግፍ ጀመረ።

ኣብ መወዳእታ ከምዚ ኢልካ ክትሕጐስ ክሕሰብ ከም ዘይኽእል ፈሊጡ፡ ነቲ ውልቀ-መላኺ ምእንቲ ኣብ ገዝኡ ክኸይድ ከፍቕደሉ ሓተቶ። ዳሞክሊስ፡ ነፍስወከፍ ደቒቕ ናብራ ውልቀ-መለኽቲ (ኣምባገነናት)፡ ብስግኣት እተመልአ ምዃኑ ዘኪሩ'ውን፡ ዳግም ከምዚ ዓይነት ህይወት ከይምነ ንገዛእ ርእሱ መሓለ።

ምንጪ ጽሑፍ፥ ካብ ሞገተታት ሲሰሮ (45 ቅ.ል.ክ)

- ብመኣ

ሲሲፈስ

ሲሲፈስ፡ ኣብ ያታታት ግሪኽ፡ መስራትን ቀዳማይ ንጉስን ቆረንጦስ ኰይኑ፡ ኣማልኽትን ደቅሰባትን ዘደናግር ሻጥር ፍጡር ነበረ። ካብኡ ሓሊፉ'ውን ኣምባገነንን ብቕትለት ሰባት ዝዛነን ከም ዝነበረ ይንገረሉ።

ዚዉስ፡ እቲ ኣማልኽቲ ሰማይን ነጎዳን፡ ንሲሲፈስ ኣብ ታሕታዋይ ዓለም፡ ኣብ ታራታሩስ እተባህለ መዓሙቝ፡ ኣብ ድቕድቕ ጸላም ስፍራ፡ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ዳጎኖ። ይኹንምበር ኣብኡ'ውን ነቲ ጻናቶስ እተባህለ መልኣከ ሞት ከዐሽዎ ከኣለ። እቲ ተኣሲሩሉ ዝነበረ መቝሕ፡ ብኸመይ ከም ዝዓዪይ ፈቲኑ ከርእዮ ሓተቶ። ጻናቶስ ሓቂ መሲሉዎ ከምኡ ምስ ገበረ ከኣ፡ ሲሲፈስ ኣብ ክንድኡ ኣብኡ ኣሲሩ ዓጸዎ።

ጻናቶስ ምስ ተኣስረ፡ ኵሉ መዋቲ ዘበለ ፍጡር፡ ዘለኣለማዊ ህያው ኰነ። እዚ ተርእዮ ነቲ ንቡር ኣካይዳ ህይወት ስለ ዘዘናበሎ፡ ብፍላይ ኤሪየስ እተባህለ ኣማልኽቲ ውግእ ተቖጥዐ። በብእዋኑ ኣብ ዘካይዶ ውግእ ዝስዕሮም ጸላእቱ ዘይሞቱ እንተ ዀይኖም፡ እቲ ኲናት መቐረት ዘይብሉ ትርጕም ኣልቦ ክኸውን'ዩ። ስለዚ ኤሪየስ ጣልቃ ብምእታው ንጻናቶስ ካብ ማእሰርቲ ፈትሖ።

ሲሲፈስ፡ ንኣማልኽቲ ብመንፈዓት ከወጻጽኦምን እቲ ቦታኦም ክትክእን ስለ ዝፈተነ፡ ብገበን ትዕቢት ተኸሰሰ። ብሰሪ'ዚ'ውን ንዘለኣለም ንሓደ ዓረ ንጎቦ ላዕሊ ገጹ ክደፍእ ተፈርደ። እቲ ዓረ ጫፍ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ከኣ፡ መመሊሱ ንታሕቲ ገጹ የንከራርው ነበረ።

ሲሲፈስ፡ ኣብቲ ጎቦ ዘገም እናበለ ንታሕቲ ገጹ ክወርድ ጀመረ። እቲ ዓረ ኣብ ዘለዎ ስፍራ ምስ በጽሐ ከኣ ደው በለ። እቲ ዓረ ካብቲ ሰብነቱ ልዕሊ ሽዱሽተ ዕጽፊ ዝገዝፍ ዓብዪ እምኒ'ዩ። ካብኡ ምእንቲ ንላዕሊ ገጹ ክደፍኦ፡ ከብዲ ኣእዳዉ ኣብቲ ዝሑል ዓረ ኣጸጊዑ፡ "ሕጂስ ኣኺሉ'ዩ፡ መወዳእታይ'ኳ ይኸውን፧" ብምባል ሓሰበ።

ነዊሕ ኣስተንፊሱ፡ ኣብቲ ጎቦ ንላዕሊ ገጹ፡ ነቲ ህይወት ዘይብሉ ሳዕርን ኣእማንን እናረጋገጸ ክደፍእ ጀመረ። ፍርቂ ጎቦ ምስ በጽሐ፡ ብሰሪ መጠነ-ኣልቦ ጻዕሪ፡ ቃንዛ ጭዋዳታቱ እናሳቐዮ ደው በለ። ኢዱ ክህብን ከዕርፍን ደለየ። ይኹንምበር እዚ ሓላፍነቱ'ዩ። ተልእኾ ህይወቱ ንሱ ጥራይ'ዩ። እቲ ቃንዛን ስቓይን ብዘየገድስ፡ እዚ ዓረ ዕጭኡ'ዩ። ካብኡ ሓሊፉ ካልእ ዝገብሮ ኣይነበሮን። ስለዚ ፈቲዩ ጸሊኡ ነቲ ዓረ ንላዕሊ ገጹ ኣብ ልዕሊ'ቲ ጎቦ ክደፍእ ተገደደ። እዚታት እናሓሰበን ነቲ ሓባጥ ጎባጥ መሬት እናጠሓሰን ኣብ ጫፍ'ቲ ጎቦ ገጹ ከየቋረጸ ደፍአ።

ኣብ መወዳእታ ኣብ ጫፍ'ቲ ጎቦ በጽሐ። ኣብኡ ነቲ ዓረ ኣደዪቡ፡ ረሃጽ ካብ ገጹ ደረዘ። እቲ ኣእጋሩ ስለ ዝተኻእለ'ውን፡ እናላህለሀ ንታሕቲ ገጹ ኣብ ምድሪ ዛሕ ኢሉ ወደቐ። ኵሉ ሰብነቱ ቁስሊ ተለዊጡ'ዩ። ነቲ ጕዕዞ ስለ ዝዛዘሞ ግና ፍሽኽ በለ። እንተኾነ ኣብቲ ህሞት ኣብ ትሕቲኡ ዘሎ መሬት ከንቀጥቕጥ ሰምዐ። እቲ ዓረ'ውን ካብቲ ዝነበሮ ነቕነቕ በለ። እንታይ ከጓንፍ ምዃኑ ኣዳዕዲኡ ይፈልጥ'ዩ። እቲ ዓረ ካብ ቦትኡ ምስ ተንቀሳቐሰ፡ ታሕቲ ገጹ ኣንጎድጐደ። ታሕቲ ገጹ ኣብ ዘንከራርወሉ ከኣ፡ ብኽቱር ድኻም ተኻኢሉ ካብ ምርኣይ ሓሊፉ ዝገብሮ ነገር ኣይነበረን።

እቲ ዓረ ነቲ መሬት እናደሃኸ ንታሕቲ ገጹ ብምውራድ ኣብ ትሕቲ'ቲ ጎቦ ደው በለ። በቃ'ዛ ህይወቱስ ካብዚ ዘይሓልፍ ትርጕም ኣልባ ኰይና! እንታይ'ሞ ክገብር ዕጭኡ ንሱ'ዩ። ግና መን ይፈልጥ፡ እቲ ዝገብሮስ ቆዝሞሳዊ ኣገዳስነት ይህልዎ ይኸውን። ከምዚ ኢልካ ካብ ምሕሳብ ንላዕሊ እንታይ ኮን ክገብር ይከኣል፧ ኣብ ኣእምሮኡ'ውን እቶም ኣማልኽቲ ክሕጭጩሉ ተራእዮ።

ምንጪ፥ ካብ ያታታት ግሪኽ

- ብመኣ

ፍትሒ

ፍትሒ እወ ፍትሒ ስዓብ ...

ፍትሒ ውህበት ኣምላኽ'ዩ። ትደልዮን ትስዕቦን'ምበር፡ ኣይትፈጥሮን ወይ ኣይተምጽኦን። ፍትሒ ካብ ጽድቂ ወይ ቅንዕና ዝተፈለየ ትርጕም የብሉን። "ፍትሒ እወ ፍትሒ ስዓብ" ክብል 'ከሎ፡ ነቲ ቅኑዕ ፈራዲ ወይ ፍርዲ ድለ ማለት'ዩ። ብመገዲ ቅኑዕ ፍርዲ ከኣ ነታ ምድሪ ትወርሳ። "ፍትሒ ኣባይ'ምበር፡ ኣብ ካልእ ኣይርከብን'ዩ፣" ዝብል ምጉት ነ'ድማሳዊ ባህሪ ፍትሒ ምጽራር'ዩ። ፍትሒ ኣብ ዘለዎ ይሃልው፡ መልክዑ ስለ ዘይቀያይር፡ እንተ ኣለሊኻዮ ክትጠብቆን ክትፍንዎን የብልካን። ብፍላይ እቲ ፍትሒ ደሊዩ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ተዓቊቡ ዘሎ ዜጋ፡ ኣብዚ መዳይ ብግብሪ ተጠቃሚ ስለ ዝኾነ፡ ፍትሒ ሕብርን ዓሌትን ከም ዘይብሉ ሓባሪ ዘድልዮ ኣይኮነን። ስለ ውጽዕቲ ነብስኻን ስድራ-ቤትካን ክትብል ፍትሒ ደሊኻ ኣብ ፈቐዱኡ ሃገራት ክትጠርዕ ጽድቂ ዝሕሰበሉ፡ ስለ ውጹዕ ህዝብኻ ክትብል እትጠርዖ ግና ዝኹነነሉ ምኽንያት'ውን የሎን። እኳ ደኣ ካብ ነብስኻስ ንህዝብኻ ክትሓሊ'ኳ ዝያዳ ጽድቂ'ዩ።

ኣብ ጉዳይ "ብቤት-ጽሕፈት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ" እተወሃብ መግለጺ'ውን፡ እቲ ፍትሓዊ መዐቀኒና "እቲ ውጽኢት ምርመራ ቅኑዕ ዲዩ፧" ዝብል ጥራይ'ዩ። ቅኑዕ እንተ ዀይኑ ክንስዕቦ ግድን ይኸውን። ፍትሒ ግና ኣብ ውጽኢት ምርመራ ዘብቅዕ ኣይኮነን፣ እኳ ደኣ ኣብ ዝግባእ መጋበእያ ፍርዲ ብይን ክወሃቦን ብሕጋዊ ሓይሊ ተግባራዊ ክኸውንን ይግባእ። ስለዚ'ውን ሎም መዓልቲ ኤርትራውያን ሰዓብቲ ፍትሒ ኣብ ዝተፈላለየ ክፋላት ዓለም፡ ምእንቲ ግፉዕ ህዝቦም ፍትሓዊ ሰላማዊ ሰልፊ ይገብሩ ኣለዉ። እቲ ማሕበረ-ሰብ ዓለም'ውን ከምቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝበሎ "ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ዝፍጸም ኢፍትሓውነት፡ ነቲ ኣብ ኵሉ ቦታ ዘሎ ፍትሓውነት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ" ምዃኑ ተገንዚቡ ግቡእ ቆላሕታ ክህቦም ይግባእ።

ኣብ መወዳእታ እዚ መልእኽቲ፡ "ንመብዛሕትኹም እዚ ደኣ እንታይ ነጋሪ ኣድለዮ፧" ከም እትብሉ እፈልጥ'የ፣ ግና ቍጽሮም ይውሓድ ይንኣስ፡ ካብ እተፈላለየ ሸነኽ ብዝሰምዑዎ ድምጽታት፡ ኣብዚ ኣርእስቲ ዘይነጸረሎም ኣሕዋትና ክህልዉ ከም ዝኽእሉ ክንዝንግዕ የብልናን። ስለዚ ጾርና ተሸኻኺምና ብምርድዳእ ብሓድነት ክንምርሽ ይግባእ። ኣብ ማእከልና ብዘይካ'ቲ ዝዕምጽ ጸላኢ ዝብሃል ክህልው ኣይግባእን። ስለዚ ኣብዚ ጕዕዞ ኵሉ ህዝቢ ኤርትራ ተዓዋቲ ክኸውን ኣለዎ።

ኣምላኽ ንኤርትራ ፍትሒ፡ ነሕዋትና ኣብ ዝገብሩዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣሳልጦ ይሃብ።

- ብመ

ቀውዒ

ክሳዕ ቀውዒ ብሓደ ይዕበዩ ሕደግዎም ...

ዝሓለፈ ቂነ ካብ ኤርትራ ዝመጸ ሓወይን ዓርከይን ኣብ ኤርትራ እንትርፎ እቶም ኣብ ላዕሊ ተቖዪጦም ዘለዉ፡ ሒደት መጋብርቲ እከይ፡ ኣብ ዝኣተዎ ዝፈልጦም ክሳዕ ጀነራላትን ሚኒስቴራትን ዝርከብዎም፡ "ኣበይ ገጹ'ዩ ሒዙና ዝኸይድ ዘሎ፧" እትብል ሕቶ ኣዝያ ተጨንቖም ከም ዘላ፡ እቶም ሒደት መጋብርቲ እከይ ግና፡ ቅጭጭ ከም ዘይብሎም፡ መሊሶም'ኳ ንህዝቢ ኣደራዕ የበርትዑሉ ምህላዎም ገሊጹለይ።

እዛ ብቤት-ጽሕፈት ሕቡራት መንግስታት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፡ "ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ሰብ ዘበለ ፍጡር ገበን ይፍጸም ይህልዉ'ዩ፣" ትብል መግለጺት ምስ ተወሃበት ግና፡ ብውልቂ ነቶም "ሒደት መጋበርቲ እከይ" ብገበን እተመላኽት መግለጺት ስለ ዝኾነት፡ ቀውዒ ከም ዘረከቦም ተረዲአ። ብኽቱር ራዕዲ'ውን፡ ነዛ መግለጺት መርማሪት ኮሚሽን ብግምባር ክዋግኡዋ ምዃኖም ሓቢሮም።

ኣቤት! ኣብዚ እተኣወጀ ውግእ ክንደይ ዘይንጽበዮም ሓቀይና ሕብሮም ከርእዩና ክግደዱ'ዮም። ድሮ'ኳ ኣብ ኣደባባያት ገለ ንርኢ ኣሎና። ብዝኾነ ቀውዒ እዋን ዓጺድ እንዲዩ፣ እቲ ስርናይን ክርዳድን ክፈላለ ግድን'ዩ። እቶም ድሮ ስለቲ ውጹዕ ህዝብኹም ኣብ መላእ ዓለም በብሃገሩ ሰላማዊ ሰልፊ ትገብሩን ንኸተማ ጄኔቫ ተበጊስኩም ዘሎኹምን ሰብ ስርናይ ኣሕዋትና ከኣ፡ ጸባ ኣስቲኹምና፣ ኣምላኽ ኤርትራ ይባርኽኩም።

- ብመ

ፍቕሪ

ፍቕሪ፡ ብዘይ ግብዝና!

ካብ ኵሉ እትዓቢ ሕጊ-ንብረት፡ ፍቕሪ!

እተን ካብ ኵሉ ዝዓብያ ሰለስተ'የን። ንሳተን ከኣ፥ እምነት፡ ተስፋ፡ ፍቕሪ'የን። እታ ካብተን ሰለስተ ዓበይቲ፡ ኣውራ ኣዝያ እትዓቢ ድማ ፍቕሪ'ያ።

እቲ ከምዚ'ሉ ዝጸሓፈ ሰብኣይ፡ ቀጺሉ ድማ: ንፍቕሪ ከምዚ እናበለ ይደርሰላ፥ "ፍቕሪ ዓቃል'ያ፡ ፍቕሪ ለዋህ'ያ፡ ፍቕሪ ኣይትቐንእን፡ ፍቕሪ ኣይትጀሃርን ኣይትንፋሕን፡ ኣይተስተሓፍርን፡ ናታ ኣይትደልን፡ ኣይትምረርን፡ ኣይትቕየምን'ያ።"

ሎሚ ኸኣ ንሕና፡ ብዛዕባ ፍቕሪ፡ ከምዚ ክንብል ምኽኣልና፥ “ፍቕሪ ከቶ ኣይትሕሱን'ያ። ፍቕርን ሓቅን፡ ዘይጣለማ ሳናዱ'የን።”

ሓንቲ ዕባራን ሓጻርን ጓል፡ ሓንቲ መዓልቲ፡ ንሓደ ረጒድን ነዊሕን ሓዋ ሓዚላቶ፡ እናወደቐትን እናተንስአትን፡ ካብ በረኻስ ንዓዲ ኣቢላ ትሳለ ነበረት ይብሃል። ኣብ መገዲ፡ ሓደ ሽማግለ ሰብኣይ ተጓነፉዋ'ሞ፡ "ኣንቲ ቆልዓ፡ እዚ ሓዚልክዮ እትሳለዪ ዘሎኺ ቆልዓስ ኣይከብደክንዶ፧" ኢሎም ሓተቱዋ። ንሳ ከኣ፡ "ሓወይ'ዩ፣" ኢላ ኣሕጺራ መለሰት። እቶም ሽማግለ ሰብኣይ ከኣ፡ "ኣነ'ሞ ሓውኺ ምዃኑ፡ ወይስ ዘይሓውኺ ምዃኑ፡ መዓስ ሓቲተኪ። ኣነስ፡ ካባኺ ዝገዝፍ ክንሱ፡ ሓዚልክዮ እትኸድስ ኣይከብደክን'ዶ፧ ኢለ ድኣ'የ ዝሓተኪ ዘሎኹ፣" ኢሎም እንደገና ሓተቱዋ'ሞ፡ ንሳ ከኣ፡ "ኣነ'ውን ነቲ ሕቶኹም'ኮ ኣጸቢቐ ሰሚዐዮ ኣሎኹ፡ ስለዚ ድማ'የ፡ ሓወይ'ዩ ኢለ ምላሽ ዝሃብኩኹም፣" ኢላ መለሰትሎም። እቶም ሽማግለ ግና እናተገረሙ፡ "እወ ጓለይ መዓረይ፡ ጽቡቕ ተዛሪብኪ፡ ግና'ኸ ኣነስ'ምበር፡ ይኸብደኪ'ዶ፧ እናበልኩ'የ ዝሓተኪ ዘሎኹ፣" እናበሉ ተሃላለኹዋ'ሞ፡ ንሳ ድማ ድምጻ ክብ ኣቢላ፡ "ኣቦይ መዓረይ፡ ሓ....ወ.....ይ እዩ!።" ኢላ እንደገና መለሰትሎም ይብሃል።

እዛ ሓጻር ዛንታ እዚኣስ እንታይ ኮን ተስተምህረና ትኸውን፡ እታ ጓል'ከ ሰለስተ ሳዕ፡ "ሓወይ፡ ሓወይ፡ ሓወይ" ማለታስ፡ እንታይ ኮን ይኸውን፧ እቲ ትምህርቱ ኣብ ቀረባ'ዩ፡ እቲ ትርጉሙ ከኣ ኣዝዩ ፈኲስ'ዩ፡ ንሱ ድማ፡ ፍቕሪ'ዩ። ነታ ጓል፡ እቲ ወዲ ከቢዱዋ ከም ዝነበረ ርግጽ'ዩ። ከቢዱዋ ሰንከልከል እናበለት ክትኸይድ ከላ'ውን ትርአ ነበረት። ግና'ኸ ከምቲ ንሳ ባዕላ ዝበለቶ፡ እቲ ቆልዓ ሓዋ ነበረ። እንተ ከበዳ'ውን፡ ሓዋ ነበረ። ንሳስ፡ ሓዋ ሓዚላ ትጓዓዝ ከም ዝነበረት'ያ፡ እትፈልጥ ዝነበረት'ምበር፡ ይኽበዳ፡ ወይስ ኣይኽበዳ፡ ከቶ ምንም ኣይተሰምዓን። እንተ ተሰምዓ'ውን፡ ከቶ ኣብ ጸብጻብ ኣየእተወቶን ነበረት።

ኣየ'ባ! ሎሚ ከምዚኣ ዝበለት ፍቕሪ ኣብ ነፍሲወከፍና እንተ ትሓድር። ከመይሲ፡ ፍቕሪ፡ ማእሰር ኩሉ ፍጻመ'ያ። ፍቕሪ፡ ካብ ኵሉ እትዓቢ ሕጊ ህይወት'ያ። ፍቕሪ፡ ሰማይን ምድርን ኣቚማ ዘላ፡ ዓንዲ ማእከል'ያ።

ምንጪ፥ ካብ ምሳሌኣዊ ዛንታታት ኣቦና ወልደኣብ ወልደማርያም

- ብመ

ኩርዅረ ኣኪሌስ

ኣኪሌስ ኣብቲ ሆሜር ኣብ ሻሙናይ ክፍለ ዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ኣብ ዝጸሓፎ ብኢልያድ ዝፍለጥ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታታት ግሪኽ፡ ኣብ ዓውደ ኲናት ትሮይ ተወዳዳሪ ዘይብሉ ጅግና ተዋጋኣይ ሰብኣይ ነበረ። ኣዲኡ ሴቲስ ካብ ማያት ማእከላይ ባሕሪ ዝመጸት ጓልሕድርትና ነበረት፡ ኣቦኡ ፔሊዩስ ከኣ፡ ንጉስ ሚርሚዶንስ ነበረ። እታ ኣዲኡ ካብ ኣቦኡ ዝሕይል ከም ዝኸውን፡ ቅድሚ ምውላዱ ተንቢያ ነበረት። ኣብ ንእስነቱ እቲ መምህሩ ካይሮን እተባህለ ውሩይ መምህር ነበረ።

ኣኪሌስ ህጻን 'ከሎ፡ እታ ኣዲኡ ምእንቲ ከም ኣቦኡ መዋታይ ከይኸውን፡ እኳ ደኣ ከምኣ ዘለኣለም ህያው ኮይኑ ክነብር ኢላ፡ ከምኡውን ኣብ ውግእ ዘይጸዓድ ሰብኣይ ክኸውን፡ ኣብቲ ምድረ ህያዋንን ምድረ ምውታንን ዝፈሊ ሩባ ስቲክስ ኣጥለቐቶ። ይኹን'ምበር ነዚ ኣብ እትገብረሉ፡ ፈጺምካ ክእረም ዘይኽእል ዓቢይ ጌጋ ፈጸመት። ንሳ ንኣኪሌስ ጸጋማይ ኩርዅረኡ ሒዛ ኣብ ሩባ ስቲክስ ኣጥሊቓቶ ክተብቅዕ፡ ብሰንኪ ዘይምስትብሃላን ሸለልትነታን፡ ዳግም ነቲ ኩርዅረኡ ከየጥለቐት ረሰዓቶ። ኣኪሌስ ብጀካ ጸጋማይ ኩርዅረኡ ካልእ ኵሉ ነብሱ ፈጺሙ ዘይጉዳእ፡ ኣስታት ዕስራ ከተማታት ትሮጃን ብውግእ ዝሓዘ ጅግና ነበረ።

ኣኪሌስ፡ ሽሕ'ኳ ዓቢይ ብርታዐን ሓይሊን፡ ከምኡውን ልዑል ክእለትን ትብዓትን፡ ኣብ እዋን ውግእ እንተ ነበሮ፡ እቲ ኩርዅረኡ ግና ድኹምን ተነቃፍን ጎድኑ ነበረ። ኣብቲ ኲናት ትሮጃን ክዛዘም ኣብ ዝቐረበሉ፡ ወረርቲ ወተሃደራት ግሪኽ ኣብ ልዕሊ ከተማ ትሮይ ዝምታ ኣብ ዘካይዱሉን ነታ ከተማ ብሓዊ ኣብ ዘቓጽሉሉን እዋን፡ ኣኪሌስ ብፓሪስ እተባህለ ተዋጋኣይ ትሮይ፡ ጸጋማይ ኩርዅረኡ ብመርዛም ፍላጻ ተወጊኡ ሞተ።

ካብዚ ዛንታ እንመሃሮ ትምህርቲ፡ ነፍስወከፍና ነናትና ኩርዅረ ኣኪሌስ፡ ማለት ድኹም፡ ወይ ተነቃፊ ጎድንታት ከም ዘሎና'ዩ። እቲ ብግዳማዊ ትርኢቱ ኵሉ ዝኽእል፡ ወይ ዘይትንከፍ ዝመስል ሰብ፡ ግድን ናቱ ዝኾነ ድኹምን ተሰኣራይን ጎድኒ ኣለዎ።

ምንጪ፥ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታት ግሪኽ

- ብመ

መዘዝ ስቕታ

ሓደ ኣብ ዕዮኡ ኣዝዩ ዕውት ዝኾነ መንእሰይ ነጋዳይ ነበረ። ኣብ ዓመታዊ ጽምብል መዓልቲ ኣደ፡ ነ'ዲኡ ዘይተለምደ ህያብ ክገዝኣለን ብዙሕ ባህ ይብሎ ነበረ። ሓደ ዓመት እንታይ ህያብ ከም ዝህበን ጨኒቑዎ 'ከሎ፡ ነዘን ኣዕዋፍ ረኸበን። እተን ኣዕዋፍ ተፈተውቲ ነበራ። ነፍስወከፈን ከኣ በብ5000 ዶላር ኣሜሪካ ይሽየጣ ነበራ። ንሳተን፥ ክስዕስዓ፡ ክዝምራ፡ ክዛረባ፡ ይኽእላ ነበራ። ንሱ፡ ተደኒቑን ተሓጒሱን፡ ነ'ዲኡ ክልተ ካብአን ገዚኡ ሰደደለን። እቲ እዋን "መዓልቲ ኣደ" ኣኺሉ ክድውለለን'ውን ተረበጸ። እቲ መዓልቲ ምስ ኣኸለ፡ ስልኪ ደዊሉ፡ "ኣደ፡ ኣደ፡ እተን ኣዕዋፍ ፈቲኺየን'ዶ፧" በለን። ንሰን ከኣ፡ "እህናይ ደኣ፡ ኣዝየን ጥዑማት ነበራ።" በላ። ንሱ ከኣ፡ "ኣይፋል፡ ኣይፋል፡ ኣይፋል! ኣቲ ኣደ፡ ነተን ኣዕዋፍ በሊዕክየን ዲኺ፧ እተን ኣዕዋፍ ነፍስወከፈን 5000 ዶላር ኣሜሪካ'ዩ ተዋሂቡወን! ንሳተን፥ ክስዕስዓ፡ ክዝምራ፡ ክዛረባ፡ ዝኽእላ'ኮ እየን።" በለ። ንሰን ከኣ፡ "ኣነ'ሞ እንታይ ዘይገበርኩ፡ ንሳተን ብዛዕብኡ ገለ'ኳ ዘይተዛረባ!" ብምባል መለሳሉ ይበሃል።

ስለ መሰሉን ኣብ ዝኣምነሉ ኣገደስቲ ሃገራዊ ዛዕባታትን ዘይዛረብ ህዝቢ፡ ዕጭኡ ከምዘን ኣዕዋፍ ክኸውን'ዩ! ብኽብረት ክንነብር፡ ስቕታ ግድን ክስበር ኣለዎ! ብኽቡር ዋጋ እተረኽበ ናጽነት፡ ብሰንኪ ስቕታ ስኢንናዮ'ዶ ኣይኮናን፧

ምንጪ፥ ዶ/ር ቤን ካርሶን ኣብ እዋን ጽምብል 2013 ሃገራዊ ጸሎት ኣብ ዋይትሃውስ ካብ ዝገበሮ መደረ እተወስደ

- ብመ

ብጭር

"ብጭር ዝብእን እቶም ቤተሰቡን ወይ መቛርስቱን ዝዀኑ፡ ንወፍሪ ሃደን ብሕብረት'ዮም ሂል ዝብሉ” ይብሃል። "ክሳዕ'ቲ ዝህደን እንስሳ ዝርከብ ድማ፡ ኩሎም ብሓባር ዙንዙን እናበሉ ይዞሩ። እቲ ተካል ዝኾነ ዝህደን እንስሳ ምስ ተረኽበ ግን፡ ኩሎም እንጉይ! እንጉይ! ኢሎም ተድሃህዮም፡ ነቲ ተሃዳናይ ተሓጋጊዞም ኣጓዪዮም በጃጂሎም ሃደሽ የብልዎ።

ድሓር ግን፡ እቲ ግዳይ ምስ ወደቐ፡ እቲ ብጭር ዝዀነ፡ ሑሕ እናበለ ንበይኑ በሊዑ ክሳብ ዝጸግብ፡ ነቶም ኩሎም መተዓይይቱ ገለ ነገር ከይቀምሱ የጓይዮም። በዚ ተግባሩ እናሓንሳብ፡ በቶም ጸላእቱ ክቚለብ የግብሮ'ዩ። እዚ ማለት፡ ንሱ ብስስዕቲ ነዝን ነትን ከስዂልል ክብል፡ ኣዕጽምቲ ክቚራጥም፡ ፈርሰመርሲ ክውሕጥ፡ ደም ክልምጽ፡ ቊርበት ክሕይኽ፡ ከዀምስዕ ክብል፡ እቶም ብጾቱ ዝኾኑ ግን፡ ገለ ነገር ከይቀመሱ፡ ጭልም እናበሉ ከለዉ፡ ወጋሕታ ጸሓይ ብልጭ ትብሎም።

ንሳቶም እንተ ዀነ፡ ኣብቲ ጭንን ዝብልሉ እዋን፡ ኣብ ክንዲ ጸጥ ኢሎም ዝቕመጡ፡ ኣብ ነንሕድሕዶም ክመናጨቱን ከነኻኸሱን ክጨኻኸኑን'ዮም ዝራኣዩ። እዚ ከኣ ዝግመት ነገር'ዩ።

እቲ ብጭር እንተ ዀነ፡ ክሳዕ ዕንቅርቱ ተጠርኒቑ፡ ምንቅስቓስ ስኢኑ ገፊፍ ገፊፍ ገርበብ ገርበብ እናበለ ኸሎ፡ እቶም ጸላእቱ መጺኦም ከቢቦም ብዳርባ እምኒ ጨፍጪፎም ይቐትልዎ። ገለ ርሕራሐ'ኳ ድኣ ኣይአርእይዎን'ዮም።"

ኵሎም እቶም ብክቱር ስስዐ ስልጣን፡ ኵሉ ሃብቲ ሃገር ንውልቆም ክግብቱ ዝሃቀኑን ህዝቦም ዘሳቕዩን ኣምባገነናት፡ ዕጫ "ብጭር" በጺሑዎም'ዩ። ስለዚ ነቶም ብሕጂ ኣብ ስልጣን ዘለዉ፡ እዚ ምሳሌኣዊ ዛንታ መለበሚ ክኾኖም ይግባእ።

ምንጪ'ቲ ዛንታ፥ ዋርሳታት ቋንቋ ትግርኛ – ፕሮፈሰር ስብሃቱ ገብረሚካኤል ኲፍሉ ገጽ 92-93

- ብመ

ዕምሮም ትሕጸር

ስዉኣትና
ግዳም ሓዲሮም
ሰኣን ዝቐብሮም
መራሕትና
ግዳም ሓዲሮም
ሰኺሮም
ንሰኺሮም
ዝብሉና ነኽብሮም
ዕምሮም ትሕጸር ዕምሮም

ኣብ ባህልና ሞት ጸላኢኻ'ውን ይኹን ከም ዘይትምነ ፍሉጥ'ዩ፡ ግና እቲ ዝድለ ዘሎ እቲ ነቶም ኣብ ዓመጻ ዝተዋፈሩ ዘተባብዕ ተግባራትን ሓሳባትን ዕምሩ ክሓጽር'ዩ። ብዙሓት ዜጋታት ብዘይ ገለ መስርሕ ፍርዲ፡ ብሰንኪ እምነቶምን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስቦኦምን ንዓመታት ተኣሲሮም ከብቅዑ፡ ነቶም ካብ ተሓታትነት ወጻኢ ዀይኖም ዝገብሩን ዝሓድጉን፡ ዓገብ ዘይምባል ንባዕሉ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ህዝብን በደል'ዩ።

ምንጪ ግጥሚ፥ ዶ/ር ርእሶም ሃይለ

- ብመ

ቩልካን

ጥንታዊ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታታት ግሪኽን ሮማን፡ ኣብ ፍልስፍናታት ግሪኻውያንን ሮማውያንን እተመርኮሰ'ዩ። እዞም ግዝኣታት ኣብ እዋኖም ኣዚዮም ስሉጡናት ከም ዝነበሩ'ውን ታሪኽ ምስክር'ዩ። ካብ ዕሙቐት ኣተሓሳስባ እዞም ህዝብታት ብዙሕ እንመሃሮ ነገር ኣሎ። እዚ ስዒቡ ዘሎ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታ ካብኦም ሓደ'ዩ።

እዚ ልብኻ ዝሰብር ዛንታ፡ ኣብ ቩልካን ወዲ ጁፒተርን ጁኖን ዘድሃበ'ዩ። ቩልካን ካብ ኣቦኡ ምስ ኣዲኡ ጁኖ ቅርበት ነበሮ። ጁፒተር ነዲኡ ብሕማቕ ይሕዛን ካልኦት ኣንስቲ እናጠመተ የሕስራን ስለ ዝነበረ'ውን፡ ዝያዳ ኣብኣ ከም ዝጽጋዕ ገበሮ። ጁፒተር ሸለል ኣብ ዝብላ እዋን፡ ቩልካን ነዲኡ ብዙሕ ከይትጉሂን ከይስመዓን ክብል፡ ፍልይ ብዝበለ ፍቕሪ ይከናኸና ነበረ።

ሓደ መዓልቲ ጁኖ ቅንኣ ክትቖጻጸር ስለ ዘይከኣለት፡ ሕርቓና በጨቕ ኣበለት፡ ብሰንኪ'ዚ ጁፒተር ክቐጽዓ ወሰነ። ብወርቂ ሰንሰለት ኣትሪሩ ብምእሳር፡ ካብ ሰማይ ወጻኢ ጠልጠል ኣበላ። ቩልካን ኣዲኡ ክትሳቐ ርእዩ ኣዚዩ ተጨነቐ። ነቲ ሰንሰለት ብኢዱ ዓትዒቱ ብምሓዝ ከኣ፡ ብዘለዎ ሓይሊ ተጠቒሙ፡ ነዲኡ ኣብ ሰማይ ገጻ ክስሕባ ጀመረ። ሓራ ከውጽኣ ቁሩብ ምስ ተረፎ ግና፡ ጁፒተር ሃንደበት ተቐልቀለ። ስለ ምንታይ እዚ ወደይ ኣብ ጉዳይ ሰብ ሓዳር ጦብሎቕ ይብል፧ ብምባል ድማ፡ ብኹራ ነደደ፡ ንቩልካን ሓፍ ኣቢሉ'ውን ካብ ሰማይ ወጻኢ ደርበዮ።

ኣብ መንጎ ሰማይን ምድርን ዘሎ ርሕቐት ኣዝዩ ነዊሕ ብምንባሩ፡ ቩልካን ኣብ መሬት ክወድቕ ምሉእ መዓልትን ለይትን ወሰደሉ። ኣብ መሬት ኣብ ዝዓለበሉ ከኣ፡ ሓደ እግሩ ተጎድአ። ምሉእ ዘመኑ'ውን ከም ዝሕንክስ ኰነ።

ይኹን'ምበር እቲ መጉዳእቲ እግሩ፡ ክንድ'ቲ ግብረ-መልሲ ኣዲኡ ጌሩ ኣየሕመሞን። ዋላ'ውን ስለ ድሕነት ወላዲቱ ክብል፡ ጸግዓ ኾይኑ ንዓይ ይጥዓመኒ ከይበለ፡ ከቢድ ዋጋ ኸፊሉ፡ ዝከኣሎ ዅሉ እንተ ገበረ፡ ንሳ ግና ኣብ መሬት ብደሓን ምብጽሑ ክትፈልጥ ኢላ'ኳ፡ ገለ ግዲ ኣይገበረትን። ብዘይምግዳሳን ዘይምምስጋንን ኣብ ውሽጡ ከቢድ ቃንዛ ተሰምዖ። በዚ ምኽንያት ኣብ'ቲ ኣቦኡ ዝነገሰሉ ደብረ ኦሊምፐስ ፍጹም ከይምለስ መሓለ፡ ኣብ ደብረ ኢትና ዝተባህለ ቦታ'ውን ንሓዋሩ ብብሕቱ ተፈልዩ ክነብር ጉዕዞ ጀመረ።

ካብ'ዚ ጥንታዊ ስነ-ሓሳባዊ ዛንታ እንመሃሮ ነገር እንተሎ፡ ደቂ ሰባት ዝያዳ ዘሕምመና፡ እቲ በዳሊ ኣብ ልዕሌና ዝፍጽሞ ግፍዒ ዘይኮነ፡ እኳ ደኣ እቲ ፈታዊና ክገብረልና ዝግብኦ ነገር ምስ ዘይፍጽም'ዩ። ሎም ቅነ ካብ ኤርትራ ዝመጸ ክቡር ሓው፡ ሓደ ዝፈትዎ ዓርኩ፡ ቀቅድሚ ኣብ መገሻ ምብጋሱ ዝተላበዎ ለበዋ፡ ኣብ'ዚ ምጥቃሱ ኣገዳስነት ዘለዎ ይመስል፥ "እዚ ዓርከይ፡ ሓደራ! ንስኻ'ውን ምስ ከድካ፡ ከም'ቶም ካልኦት ኣብ'ዚ ዘሎናዮ ሕማቕ ሃላዋት ከይትርስዕ፡ ኣብ ምልዋጡ ድማ ዝከኣለካ ግበር።" ሓደ ሰብ፡ ኣብ መወዳእታ፡ ወይ ኣብ ኣገዳሲ እዋን ዝላበዎ ለበዋ ርዝነት ምግንዛብ ጥበብ'ዩ።

ስቕታ ይኣክል!

እግዚኣብሄር ንኤርትራን ንውጹዕ ህዝባን ይዘክር።

ምንጪ፥ Myths of Greece and Rome, H. A. Guerber

- ብመ

ንቕሓት ኣህባይ

ኣብ መስፍናዊ ስርዓት ቹ፡ ኣህባይ ወኒኖም ብመገዶም ዝናበሩ ሓደ ሽማግለ ሰብኣይ ነበሩ። ህዝቢ ቹ "ጆ ጎንግ" (ሓለቓ ኣህባይ) ብምባል ይጽውዕዎም ነበሩ።

እዞም ሽማግለ ሰብኣይ፡ ንግሆ ንግሆ ነቶም ኣህባይ ኣብ ማእከል'ቲ ቀጽሪ ኣኪቦም፡ በቲ ብዕድመ ዝዓበየ ህበይ ተመሪሖም ኣብ ኣኽራናት ብምድያብ፡ ካብ ቍጥቋጥን ኣእዋምን፡ ፍረታት ኣርዮም ከምጽኡ ይእዝዝዎም ነበረ። ነፍስወከፍ ህበይ ካብ'ቲ ዝኣከቦ፡ ነቶም ሽማግለ ሰብኣይ ሓደ ዕስሪት ክህብ'ውን ጽኑዕ መምርሒ ነበረ። እቶም ነዚ ትእዛዝ ዘየማልኡ ከኣ፡ ብዘይ ምሕረት ብኵርማጅ ይዝበጡ ነበሩ። ዋላ'ውን ኵሎም እቶም ኣህባይ ብኽፉእ እንተ ተሳቐዩ፡ ብሕ'ም ኢሉ ዝዛረብ ግና ኣይነበረን።

ሓደ መዓልቲ፡ ሓደ ብዕድመ ዝነኣሰ ህበይ፡ ነቶም ካልኦት ኣህባይ፡ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ብምባል ሓተቶም፥ "ነዚ ኵሉ ኣብ ቍጥቋጥን ኣእዋምን ዝርከብ ፍረታት፡ እዞም ሽማግለ ሰብኣይ ዲዮም ተኺሎሞ፧” ንሳቶም ከኣ፡ "ኣይፋል ባዕሉ'ባ ብተፈጥሮ ቦቒሉ።" ብምባል መለሱሉ። እቲ ብዕድመ ዝነኣሰ ህበይ እንደገና፡ ከም'ዚ ብምባል ሓተተ፡ "ነቲ ፍረታት ብዘይ ፍቓድ እቶም ሽማግለ ሰብኣይ ክንወስድ ኣይንኽእል ዲና፧” ንሳቶም ድማ፡ "ኣይፋል፡ ንኽእል'ባ።" ብምባል መለሱሉ። ካብኡ እቲ ብዕድመ ዝነኣሰ ህበይ፡ "ስለምንታይ ደኣ፡ ኣብ'ዞም ሽማግለ ሰብኣይ ተጸጊዕና እንነብር፡ ስለምንታይ'ከ እነገልግሎም፧” በለ።

እቲ ብዕድመ ዝነኣሰ ህበይ ዘረብኡ ኣብ ዝዛዘመሉ፡ ኵሎም'ቶም ኣህባይ ሃንደበት ነቕሑ፡ እቲ ጉዳይ'ውን በርሃሎም።

ኣብ'ታ ለይቲ ከኣ፡ እቶም ኣህባይ እቶም ሽማግለ ሰብኣይ ከም ዝደቀሱ ምስ ኣረጋገጹ፡ ነቲ ተሓዪሮምሉ ዝነበሩ ሓጹር ኣፍረስዎ፡ ነቲ ቤት-ማሕርዩር'ውን ፍጹም ኣብረስዎ። እቶም ሽማግለ ሰብኣይ ከዚኖም ዘቐመጥዎ ፍረታት ከኣ፡ ኣልዒሎም ኣብ ዱር ተማልእዎ። ዳግም ኣብኡ ገጾም ድማ ኣይተመለሱን። እቶም ሽማግለ ሰብኣይ'ውን ከይደንጎዩ ብክቱር ጥሜት ሞቱ።

ዩ-ሊ-ዚ ከም'ዚ ኢሉ፡ "ኣብ'ዛ ዓለም ገለ ሰባት ነቲ ህዝቦም ብጽድቂ ዘይኮነ ዘመሓድሩ፡ እኳ ደኣ ብቕጥፈት'ዮም ዝገዝኡ። እዚኦም ልክዕ ከም'ቶም ሓለቓ'ቶም ኣህባይ'ዶ ኣይኮኑን፧ ገዛእ ርእሶም የዐሽዉ ከም ዘለዉ ከኣ፡ ኣይተረደኦምን ኣሎ። እቲ ህዝቢ ምስ ነቕሐ፡ እቲ ዘደናግሩሉ ሜላ ፍጹም ኣይከዋጽኦምን ኢዩ።"

ምንጪ፥ ካብ ምልኪ ንደሞክራሲ፡ ጄን ሻርፕ

- ብመ

ይቕጽል

Back to the blog